บุญคูณลาน

By | มีนาคม 25, 2020

ในช่วงฤดูกาลเก็บเกี่ยวเป็นช่วงที่ผู้คนต่างขะมักเขม้นในการทำงาน เพื่อจะให้ทันต่อการเก็บผลผลิต ซึ่งไม่ต่างจากชาวนา  ที่เร่งเกี่ยวข้าว มีการร่วมแรงร่วมใจกันของคนในครอบครัวหรือในหมู่ญาติพี่น้อง มาลงแขกเกี่ยวข้าว หรือบางที่ที่ทันสมัยหน่อยก็จะใช้รถเกี่ยวข้าว ทำให้บางครั้งความเป็นน้ำหนึ่งใจเดียวกันของผู้คนลดน้อยลง หลังจากได้ข้าวจากการเก็บเกี่ยวแล้วก็จะนำข้าวขึ้นยุ้งฉาง หรือเก็บไว้ในสถานที่ที่ได้เตรียมไว้ แต่ต้องผ่านพิธีหรือประเพณีที่สืบทอดต่อมาจากคนรุ่นเก่า นั่นก็คือการทำบุญคูณลาน หรือการสู่ขวัญให้ข้าว

เพื่อความเป็นสิริมงคลแก่เจ้าของตลอดปีนั้น ข้าวที่ได้ผ่านการทำพิธีนี้ก็จะดี ใครได้รับประทานจะพบแต่โชคลาภ ร่างกายแข็งแรง ตามปกติแล้วมักจะทำกันในช่วงเดือนกุมภาพันธ์ หรือเดือนยี่ตามปฏิทินท้องถิ่น ซึ่งก่อนอื่นต้องมีการขอขมาแม่ธรณีก่อนนำข้าวขึ้นเล้า  ให้แม่ธรณีให้อภัยและย้ายแม่ธรณีออกจากพื้นที่ตรงนั้น และจะบอกกล่าวกับแม่โพสพ โดยมิส่งของที่ต้องเตรียมบูชา ดังนี้ ดอกไม้ ธูปเทียน ใบไม้ที่เป็นมงคล ใบยอ ใบขนุน ใบคูณ หลังจากนั้นก็จะนำไปใส่ไว้ในกระติ๊บข้าว เพื่อเป็นขวัญข้าว แล้วก็จะเชิญแม่ธรณีตรงลานเข้าออกไป

จากนั้นก็จะนำเครื่องไหว้ไปไว้ตรงหน้าลอมข้าว (กองข้าวที่เตรียมไว้ที่ลาน) และก็จะตั้งจิตอธิษฐาน ขอพรเพื่อความอยู่เย็นเป็นสุขของตนเอง เมื่อเสร็จจากขั้นตอนนี้ก็จะนำฟางข้าวมัดกระติ๊บข้าวไว้กับไม้ไผ่ที่ทำเป็นหลาว ตั้งเป็นสัญลักษณ์หน้าลาน ชาวนาก็จะเริ่มนวดข้าวได้ โดยการตีข้าวที่มัดเป็นฟ่อนๆ ซึ่งจะเรียงเป็นแถวสูงๆ

เพื่อประหยัดพื้นที่ในการเรียง ทุกคนก็จะช่วยกันตีข้าวเพื่อให้ได้เมล็ดข้าว หลังจากนั้นก็จะบายศรีให้ข้าว จากการใช้ต้นอ้อย ต้นกล้วย มาปักทั้ง 4 มุม ของลานข้าว แล้วใช้สายสิญจน์พันรอบๆ เพื่อโยงมาถึงพระพุทธรูป ซึ่งในขั้นตอนนี้จะมีการเชิญแขกมาร่วมพิธีและทำบุญ มีการนิมนต์พระสงฆ์เพื่อมาให้พร ถวายภัตตาหาร เจริญพระพุทธมนต์ ประพรมน้ำมนต์ ให้กับข้าว สัตว์เลี้ยง ก็เป็นอันเสร็จพิธี  เป็นวัฒนธรรมที่คนรุ่นใหม่ยังคงยึดถือปฏิบัติกันมา โดยแสดงให้เห็นว่ายังคงให้ความสำคัญและเห็นคุณค่าของข้าวซึ่งเป็นแหล่งอาหารสำหรับคนไทย

ซึ่งถือว่ากว่าจะได้ผลผลิตแต่ละเม็ดต้องผ่านมากี่หยาดเหงี่อของชาวนา ผู้เปรียบเสมือนแม่ครัวของชาวโลก ผู้ที่หลังสู้ฟ้าหน้าสู่ดิน และเป็นการรักษาประเพณีที่ดีงามที่ควรค่าแก่การอนุรักษ์ไว้ให้คนรุ่นหลังได้ยึดถือปฏิบัติต่อ